Najważniejsze daty w historii Sapera

Rok	Co się wydarzyło
1983	W grze Mined-Out na ZX Spectrum gracz przechodzi przez pole minowe, kierując się liczbą min w pobliżu.
1990	8 października Saper ukazuje się w pakiecie Microsoft Entertainment Pack 1 dla Windows.
1992	Saper trafia za darmo do Windows 3.1, gdzie zastępuje Reversi.
1999	Akcja International Campaign to Ban Winmine domaga się, żeby miny zniknęły z gry.
2000	Artykuł w „The Mathematical Intelligencer” dowodzi, że Saper jest NP-zupełny.
2000 i 2001	Niektóre wersje językowe Windows 2000, ME i XP mają Flower Field, wersję gry z kwiatami.
2007	W Windows Vista Saper dostaje nowy wygląd autorstwa Oberon Media, z ogrodem kwiatów do wyboru.
2010	Kamil Murański kończy poziom Ekspert w 31,13 sekundy. Ten rekord przetrwa dziesięć lat.
2012	W Windows 8 Sapera już nie ma. Gra wraca jako darmowa aplikacja z reklamami.
2014	Guinness World Records odnotowuje 38,65 sekundy Kamila Murańskiego na wszystkich trzech poziomach łącznie.
2020	Dwunastoletni Ze-En Ju jako pierwszy kończy poziom Ekspert w czasie poniżej 30 sekund.
2022	Ze-En Ju ustanawia aktualny do dziś rekord rankingu światowego na poziomie Ekspert: 26,59 sekundy.
2025	W Madrycie odbywają się mistrzostwa świata w Saperze.

Zanim powstał Saper: wcześniejsze gry z polem minowym

Saper nie wziął się znikąd. Gry, w których trzeba przejść przez pole minowe, istniały już w czasach pierwszych komputerów domowych.

Najbardziej znana z nich to Mined-Out, którą Ian Andrew napisał na ZX Spectrum w 1983 roku. Gracz przechodził przez pole minowe, a gra podawała, ile min leży tuż obok niego. Brzmi znajomo? Wszystkie elementy Sapera już tam były. Tyle że nikt jeszcze nie złożył ich w całość dokładnie w ten sposób.

1990: premiera w pakiecie gier

Sapera stworzył w Microsofcie Curt Johnson, który najpierw napisał go na system OS/2 firmy IBM. Jego kolega Robert Donner przeniósł grę do Windows.

Saper ukazał się 8 października 1990 r. w pakiecie Microsoft Entertainment Pack 1, czyli zestawie małych gier dla Windows. Microsoft chciał, żeby Windows wydawał się atrakcyjny dla domów i małych biur, a nie tylko dla dużych firm. Wiele gier z tych pakietów stworzyli w wolnym czasie pracownicy Microsoftu.

1992: Saper za darmo w Windows

Wielki przełom nastąpił dwa lata później. W Windows 3.1 Saper był już wbudowany w system i zajął miejsce Reversi z Windows 3.0. Od tej pory był na prawie każdym nowym komputerze, tuż obok Pasjansa.

Często mówi się, że obie gry miały swoje zadanie: Pasjans przyzwyczajał ludzi do przeciągania myszą, a Saper uczył precyzyjnego klikania i korzystania z prawego przycisku myszy. Tak czy inaczej, to zadziałało.

Przez kolejne piętnaście lat gra prawie się nie zmieniała. Szare pola, czerwone liczniki i buźka wrosły w krajobraz. Poziom Początkujący zaczynał od planszy 8 × 8, a w późniejszych wersjach, na przykład w Windows XP, urósł do 9 × 9. Oficjalne rankingi światowe wciąż używają oryginalnej planszy 8 × 8.

Jedna gra, wiele nazw

Gra była częścią Windows, więc trafiła wszędzie tam, gdzie sprzedawano ten system, a w wielu językach dostała własną nazwę. W oryginale nazywa się Minesweeper, a w Polsce po prostu Saper, tak jak żołnierz, który rozbraja miny. Holenderski Windows nazwał ją Mijnenveger, Francuzi znają ją jako Démineur, a Hiszpanie jako Buscaminas. W Szwecji to Minröj. Niemiecka wersja zachowała angielską nazwę, a w Japonii zapisuje się ją katakaną jako マインスイーパ.

Kwiaty zamiast min

W 1999 roku grupa działająca pod nazwą International Campaign to Ban Winmine przekonywała, że gra o minach jest nietaktowna wobec wielu ludzi poszkodowanych przez prawdziwe miny lądowe. Zaproponowała, żeby zastąpić je kwiatami.

Microsoft posłuchał, przynajmniej częściowo. Niektóre wersje językowe Windows 2000, Windows ME i Windows XP miały Flower Field: tę samą grę, tylko z kwiatami w miejscu min.

Nowy wygląd w Windows Vista

Windows Vista przyniósł Saperowi pierwszą prawdziwą metamorfozę. Nową wersję, z błyszczącymi polami w stylu reszty systemu i opcjonalnym motywem ogrodu z kwiatami, przygotowała firma Oberon Media. W niektórych krajach kwiaty były nawet ustawieniem domyślnym.

Windows 7 zachował tę wersję Sapera. Był to ostatni Windows z wbudowanym Saperem.

Windows 8 i aplikacja w Microsoft Store

Wraz z Windows 8 w 2012 roku Microsoft przestał dołączać do systemu swoje klasyczne gry. Saper wrócił jako osobna aplikacja w sklepie Microsoftu, przygotowana przez firmę Arkadium. Była darmowa, ale z reklamami.

Aplikacja dostała nowe tryby, na przykład tryb przygodowy i codzienne wyzwania, a później płatną subskrypcję, która usuwa reklamy. Do dziś jest dostępna jako Microsoft Minesweeper. Wielu graczom brakowało jednak prostej, starej gry, która po prostu uruchamiała się po kliknięciu.

Saper i matematyka

Saper zainteresował też matematyków. W 2000 roku w czasopiśmie „The Mathematical Intelligencer” ukazał się artykuł „Minesweeper is NP-complete” („Saper jest NP-zupełny”), który pokazał, że gra należy do słynnej rodziny trudnych problemów.

Mówiąc prościej: nikt nie zna metody, która pozostaje szybka, gdy plansze rosną, nawet jeśli chodzi tylko o sprawdzenie, czy dana sytuacja na planszy jest w ogóle możliwa. Znalezienie takiej metody rozwiązałoby też całą rodzinę innych trudnych problemów. To jedno z wielkich otwartych pytań informatyki, a na tego, kto je rozstrzygnie, czeka nagroda w wysokości miliona dolarów.

Na zwykłej planszy nie musisz się tym wszystkim przejmować. Nie musisz się też martwić planszami, których nie da się rozwiązać bez zgadywania, przynajmniej u nas. Więcej o tym przeczytasz na naszej stronie o Saperze bez zgadywania.

Wyścig z czasem

Niemal od chwili, gdy Saper dostał zegar, ludzie zaczęli się z nim ścigać. Pierwsze rekordy liczono w pełnych sekundach, tak jak zegar w Windows. Późniejsze mierzą programy z dokładnością do setnej sekundy, a gracze udostępniają nagrania swoich gier jako dowód.

Polak Kamil Murański ukończył poziom Ekspert w 31,13 sekundy w 2010 roku, a jego rekord przetrwał dziesięć lat. W 2014 roku jego łączny czas na wszystkich trzech poziomach, 38,65 sekundy, trafił do Guinness World Records. Potem pojawił się Ze-En Ju z Chin, który w 2020 roku jako dwunastolatek złamał barierę 30 sekund, a później poprawił rekord na poziomie Ekspert do 26,59 sekundy.

Wszystkie aktualne czasy znajdziesz na naszej stronie o rekordach świata w Saperze.

Saper dzisiaj

Saper ma ponad 35 lat, a ludzie wciąż grają w niego codziennie. Google dodał swoją wersję do wyników wyszukiwania, a zagrać można w każdej przeglądarce, choćby tutaj, na naszej stronie.

Nasza wersja zachowuje wygląd i klimat klasycznego Sapera, z kilkoma nowoczesnymi dodatkami: plansze, na których nigdy nie trzeba zgadywać, podpowiedź z wyjaśnieniem następnego ruchu i statystyki dla każdego poziomu. Zagraj w Sapera i sprawdź, czy wciąż masz wprawę.

Pytania i odpowiedzi